Điện gió ngoài khơi: Việt Nam vào cuộc đua 600 GW giữa lúc gió–mặt trời vượt khí đốt toàn cầu
- 20 giờ trước
- 4 phút đọc
Tháng 4/2026, lần đầu tiên trong lịch sử, điện gió và mặt trời sản xuất nhiều điện hơn khí đốt trên toàn cầu. Đúng tuần này, Hà Nội trở thành nơi cả khu vực châu Á – Thái Bình Dương bàn về điện gió ngoài khơi, khi Việt Nam và Vương quốc Anh khởi động một quan hệ đối tác mới cho tiềm năng 600 GW ngoài khơi của đất nước.
Khi gió và mặt trời lần đầu vượt khí đốt trên quy mô toàn cầu
Một cột mốc lặng lẽ nhưng mang tính bước ngoặt vừa được tổ chức tư vấn năng lượng Ember (Anh) ghi nhận: trong tháng 4/2026, sản lượng điện từ gió và mặt trời trên toàn cầu lần đầu tiên vượt qua điện khí đốt trong trọn một tháng. Hai nguồn này đạt 531 TWh, tương đương 22% tổng sản lượng điện thế giới, trong khi điện khí dừng ở 477 TWh, tức 20%.
Con số đáng suy ngẫm nằm ở phép so sánh với quá khứ. Năm năm trước, vào tháng 4/2021, điện khí đốt cũng ở mức tương tự — khoảng 476 TWh — nhưng khi đó gió và mặt trời chỉ tạo ra 245 TWh, gần một nửa. Chỉ trong nửa thập kỷ, năng lượng tái tạo đã tăng tốc đủ nhanh để soán ngôi nhiên liệu hóa thạch sạch nhất.
Điều khiến giới phân tích chú ý là bối cảnh: cột mốc này rơi đúng vào tháng đầu của một cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột tại Trung Đông, nhưng không có dấu hiệu thế giới quay lại với than. “Khủng hoảng năng lượng hiện nay càng làm nổi bật lợi thế kinh tế của năng lượng tái tạo so với khí nhập khẩu, đồng thời gia tăng áp lực chính trị buộc phải đẩy nhanh triển khai”, chuyên gia Kostantsa Rangelova của Ember nhận định. Với nhiều quốc gia phụ thuộc nhập khẩu, điện từ khí hóa lỏng (LNG) đang ngày càng kém cạnh tranh so với gió và mặt trời — những nguồn vừa rẻ, vừa nội địa, vừa bảo đảm an ninh năng lượng.
Việt Nam vào cuộc đua điện gió ngoài khơi ngay tại Hà Nội
Bức tranh toàn cầu ấy chính là phông nền cho sự kiện đang diễn ra trong nước. Tại Hội nghị Năng lượng gió châu Á – Thái Bình Dương 2026 (APAC Wind Energy Summit), do Hội đồng Năng lượng gió toàn cầu (GWEC) và RE+ Events tổ chức từ ngày 9 đến 11/6 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hoàng Long đã công bố khởi động Quan hệ Đối tác thúc đẩy điện gió ngoài khơi giữa Việt Nam và Vương quốc Anh. Sáng kiến nằm trong khuôn khổ Bản ghi nhớ Hợp tác Năng lượng sạch ký ngày 29/10/2025, nhân chuyến thăm Anh của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu vận hành khoảng 6.000 đến 17.000 MW điện gió ngoài khơi trong giai đoạn 2030–2035. Tiềm năng kỹ thuật còn lớn hơn rất nhiều: theo Tổng Giám đốc GWEC Ben Backwell, Việt Nam sở hữu tiềm năng kỹ thuật lên tới khoảng 600 GW, đủ để trở thành “một trong những trung tâm phát triển năng lượng tái tạo hàng đầu khu vực”. Hiện đã có 12 doanh nghiệp được giao khu vực biển để khảo sát, và 6 dự án đầu tiên đang triển khai trong khuôn khổ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP).
Quan hệ đối tác mới tập trung vào năm lĩnh vực nền tảng: xây dựng tiêu chuẩn, chia sẻ kinh nghiệm kỹ thuật, đổi mới công nghệ, phát triển cơ chế thị trường và tích hợp hệ thống điện. Với hàng chục năm kinh nghiệm, phía Anh sẽ hỗ trợ Việt Nam hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực kỹ thuật và chuẩn bị dự án nhằm thu hút đầu tư. Backwell nhấn mạnh điện gió ngoài khơi có thể thúc đẩy nội địa hóa sản xuất, phát triển hạ tầng cảng biển và tạo ra hàng trăm nghìn việc làm kỹ năng cao.
Góc nhìn & Hành động: định hướng dòng vốn xanh đi đâu
Trong cùng dòng chảy chính sách, một văn bản khác cho thấy Nhà nước đang chủ động “lái” dòng vốn carbon. Nghị định 180/2026/NĐ-CP về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng, có hiệu lực từ 1/7/2026, đặt “trần” xuất khẩu tối đa 50% với tín chỉ carbon rừng và điện sinh khối để giữ nguồn lực cho mục tiêu Net Zero 2050. Đáng chú ý, các ngành công nghệ mới như điện gió ngoài khơi, xe điện hay trạm sạc lại được phép chuyển nhượng tới 90% tín chỉ ra quốc tế — một tín hiệu rõ ràng về nơi Việt Nam muốn dòng đầu tư xanh chảy tới.
Ghép ba mảnh tin lại, thông điệp khá nhất quán: thế giới đã chứng minh năng lượng sạch không còn là canh bạc, Việt Nam đang mở cửa thể chế cho điện gió ngoài khơi, và chính sách carbon cũng đang ưu ái hướng đi này. Câu hỏi còn lại dành cho mỗi chúng ta: liệu lần này người Việt có kịp đứng ở vị trí tạo ra giá trị — làm chủ chuỗi cung ứng, đào tạo nhân lực, xây cảng biển — thay vì chỉ cho thuê mặt biển? Một hành động nhỏ ai cũng làm được là theo dõi sát các chương trình đào tạo, tuyển dụng trong ngành năng lượng tái tạo đang mở ra, bởi đó mới là nơi “kinh tế xanh” chạm đến từng gia đình.
Bình luận