Vốn xanh thế giới chảy mạnh, Việt Nam trình Nghị định hỗ trợ lãi suất 2%: tín dụng xanh chạm 828 nghìn tỷ

Tín dụng xanh Việt Nam đã đạt khoảng 828 nghìn tỷ đồng và sắp được tiếp thêm cú hích từ một Nghị định hỗ trợ lãi suất 2% mà Ngân hàng Nhà nước đang trình Chính phủ. Trong khi đó, ngân hàng Nordea ở Bắc Âu vừa cho thấy một hệ thống tài chính xanh "trưởng thành" trông như thế nào. Khoảng cách giữa hai bức tranh chính là dư địa tăng trưởng của Việt Nam.

Nordea và hình hài một hệ thống tài chính xanh trưởng thành

Ngày 4/6, tập đoàn tài chính Bắc Âu Nordea công bố đã giải ngân tới 235 tỷ EUR tài chính bền vững trong giai đoạn 2022–2025, vượt xa mục tiêu 200 tỷ EUR đặt ra trước đó. Con số gây chú ý hơn cả không phải bản thân lượng vốn, mà là tỷ trọng: tài sản xanh và tài sản gắn với mục tiêu bền vững nay chiếm 15% tổng bảng cân đối của ngân hàng, gần gấp đôi mức của năm 2022.

Đáng nói, đây là dòng vốn có thể đo đếm hiệu quả. Nordea cho biết phát thải tài trợ trong danh mục cho vay đã giảm 44% so với năm 2019, vượt trước cả lộ trình giảm 40–50% vào năm 2030. "Chúng tôi đang giảm phát thải danh mục và giảm phơi nhiễm nhiên liệu hóa thạch nhanh hơn cả lộ trình khoa học cho mục tiêu 1,5°C", bà Anja Hannerz, Trưởng bộ phận Phát triển bền vững Tập đoàn Nordea, khẳng định. Khi vốn xanh chiếm tới 15% tài sản và đi kèm mục tiêu phát thải rõ ràng, tài chính xanh không còn là một sản phẩm bên lề mà đã trở thành xương sống chiến lược. Đó chính là đích đến mà nhiều thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam, đang hướng tới.

Việt Nam: Nghị định lãi suất 2% và bài toán "đường ống" cho dòng vốn xanh

Ở trong nước, bức tranh đang chuyển động nhanh. Tại tọa đàm do Ngân hàng Nhà nước phối hợp Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức (GIZ) tổ chức ngày 9/6, Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết đã có 82 tổ chức tín dụng phát sinh dư nợ tín dụng xanh với tổng dư nợ khoảng 828 nghìn tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2017–2025 đạt trên 20% mỗi năm. Rộng hơn, dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường – xã hội đã vượt 5,1 triệu tỷ đồng, tăng gần 25 lần so với cuối năm 2017 và chiếm 27,7% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Thông tin được mong chờ nhất: Ngân hàng Nhà nước đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định hỗ trợ lãi suất 2% từ ngân sách nhà nước cho doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vay vốn triển khai dự án xanh, dự án tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG. Với một khoản vay làm điện mặt trời hay cải tạo nhà xưởng theo mô hình tuần hoàn, mức hỗ trợ 2% có thể là ranh giới giữa quyết định đầu tư ngay và trì hoãn.

Tuy vậy, điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở lãi suất. Các đại biểu thừa nhận việc xác định thế nào là một dự án tuần hoàn, áp dụng ESG ra sao vẫn thiếu hướng dẫn đồng bộ; thị trường trái phiếu xanh và thị trường carbon còn ở giai đoạn đầu. Đây chính là lý do GIZ đang phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện bộ phân loại (taxonomy) cho dự án xanh và tuần hoàn. Như TS. Michaela Baur, Giám đốc quốc gia GIZ tại Việt Nam, nhận định, mục tiêu thu nhập cao vào 2045 và phát thải ròng bằng 0 vào 2050 "đòi hỏi không chỉ đổi mới công nghệ mà còn cần một hệ thống tài chính đủ năng lực dẫn dắt dòng vốn vào các lĩnh vực phát triển bền vững".

Góc nhìn & Hành động: vốn không thiếu, đường ống mới là chuyện

Chuyển động trên thực địa đã rất rõ. Vietcombank cho biết dư nợ tín dụng xanh tăng hơn 4 lần trong giai đoạn 2020–2025, riêng năm 2025 tín dụng cho giao thông bền vững tăng tới 206,4%. Agribank tung gói tín dụng xanh 3.000 tỷ đồng, lãi suất ưu đãi từ 5,8% mỗi năm cho điện mặt trời áp mái và ô tô điện. Quan trọng hơn, cầu thị trường đang thật: theo TS. Lê Duy Bình (Economica Việt Nam), khoảng 84% người tiêu dùng Việt sẵn sàng trả cao hơn cho sản phẩm xanh, sạch và có cam kết ESG, trên một thị trường bán lẻ quy mô gần 269 tỷ USD.

Bài học rút ra là: vốn xanh thực ra không thiếu — thế giới có Nordea với 235 tỷ EUR, Việt Nam đã có 828 nghìn tỷ. Cái thiếu là "đường ống" dẫn vốn, tức một bộ phân loại xanh đủ rõ để ngân hàng yên tâm cho vay và doanh nghiệp dễ chứng minh mình đủ điều kiện. Nghị định lãi suất 2% mở cái cầu về phía cầu vốn, còn taxonomy mới là cái van khơi dòng. Còn với mỗi người trong chúng ta, lá phiếu vẫn nằm trong giỏ hàng mỗi ngày: bạn đã từng chọn một sản phẩm xanh dù giá nhỉnh hơn một chút chưa?

Nguồn: Thời báo Ngân hàng (09/06/2026 & 03/06/2026); ESG Today (04/06/2026).