ESG hết thời “tự nguyện”: châu Á siết công bố, doanh nghiệp Việt đứng ở đâu?
- 11 giờ trước
- 4 phút đọc
Tóm tắt nhanh
Hơn 30 quốc gia đã đưa chuẩn công bố bền vững ISSB vào luật; ngay cạnh Việt Nam, Singapore bắt buộc doanh nghiệp lớn công bố cả phát thải chuỗi cung ứng từ 2026. Cùng lúc, dòng vốn trái phiếu bền vững toàn cầu chững lại quanh 800–900 tỷ USD và trở nên khắt khe hơn. Nhưng tin vui là 95% doanh nghiệp trong Top 100 ESG xanh Việt Nam đã cam kết giảm phát thải. Luật chơi đang đổi, và một lớp doanh nghiệp Việt đã chủ động đi trước.
Châu Á khép lại thời “tự nguyện” báo cáo ESG
Trong vài năm qua, công bố thông tin ESG ở phần lớn châu Á vẫn là chuyện “khuyến khích”. Điều đó đang thay đổi nhanh. Kể từ khi Ủy ban Chuẩn mực Bền vững Quốc tế (ISSB) ban hành hai chuẩn IFRS S1 và S2 vào năm 2023, đã có hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ đưa các chuẩn này vào khung pháp lý hoặc quy tắc niêm yết.
Singapore là ví dụ gần gũi nhất với Việt Nam. Theo lộ trình do Sàn Giao dịch Singapore (SGX RegCo) và Cơ quan Kế toán & Quản lý doanh nghiệp (ACRA) xây dựng, từ năm 2025 mọi công ty niêm yết trên SGX phải công bố phát thải Scope 1 và Scope 2 theo chuẩn IFRS S2. Đáng chú ý hơn, nhóm 30 doanh nghiệp vốn hóa lớn nhất — cấu thành chỉ số STI — bắt buộc phải công bố cả Scope 3, tức phát thải phát sinh dọc chuỗi cung ứng, bắt đầu từ năm 2026. Các công ty lớn chưa niêm yết cũng sẽ phải báo cáo từ 2030. Nước láng giềng Malaysia đi cùng hướng khi Bursa Malaysia yêu cầu nhóm Main Market công bố theo chuẩn ISSB từ năm tài chính 2025.
Vì sao điều này quan trọng với Việt Nam? Bởi Scope 3 của một tập đoàn Singapore chính là phát thải của các nhà cung cấp — trong đó có không ít doanh nghiệp Việt đang gia công, cung ứng linh kiện, nông sản, dệt may. Khi đối tác buộc phải khai số liệu đó, họ sẽ yêu cầu chúng ta cung cấp. “Tự nguyện” ở nước bạn khép lại đồng nghĩa yêu cầu về dữ liệu phát thải sẽ gõ cửa từng đơn hàng.
Dòng vốn xanh trưởng thành: khắt khe hơn, thật hơn
Ở mặt trận tài chính, bức tranh cũng đang định hình lại. S&P Global Ratings dự báo phát hành trái phiếu bền vững toàn cầu năm 2026 sẽ ổn định quanh 800–900 tỷ USD — một giai đoạn “hợp nhất chứ không bùng nổ” sau nhiều năm tăng nóng. Moody's đưa ra con số tương tự, khoảng 900 tỷ USD, gần như đi ngang so với 2025, trong đó trái phiếu xanh chiếm phần lớn nhất với khoảng 530 tỷ USD. Châu Âu tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm khoảng 47% năm 2025.
“Thời kỳ mở rộng nhanh đang nhường chỗ cho giai đoạn tăng trưởng có kiểm soát”, ông Patrice Cochelin, Giám đốc Điều hành mảng Nghiên cứu & Phương pháp Bền vững của S&P Global Ratings, nhận định. Trọng tâm của thị trường dịch chuyển từ “tăng quy mô” sang độ tin cậy, minh bạch và kết quả đo đếm được.
Với khu vực châu Á – Thái Bình Dương, nhiều trái phiếu sắp đáo hạn lại mở ra cơ hội tái tài trợ bằng khung bền vững cập nhật. Thông điệp cho Việt Nam khá rõ: tiền xanh vẫn dồi dào, nhưng nhà đầu tư đòi hỏi bằng chứng tác động thật, chứ không trả giá cao cho nhãn mác.
Góc nhìn & Hành động: doanh nghiệp Việt đã bắt đầu chạy
Giữa những áp lực ấy, một con số từ trong nước khiến người viết ấm lòng. Ngày 26/06/2026, Vietnam Investment Review cùng Viet Research công bố bảng xếp hạng Top 100 doanh nghiệp ESG xanh Việt Nam, năm thứ hai tổ chức, trải khắp 16 ngành kinh tế. Khảo sát cho thấy 95% doanh nghiệp trong nhóm đã có cam kết cụ thể giảm phát thải carbon, và 93% đã đặt mục tiêu gắn với net-zero.
Như ông Lê Trọng Minh, Phó Tổng biên tập VIR, chia sẻ, các doanh nghiệp được vinh danh đã tích hợp tiêu chuẩn ESG, tăng trưởng xanh và trách nhiệm xã hội vào chiến lược dài hạn. Nói cách khác, ESG ở Việt Nam đang bước qua giai đoạn khẩu hiệu để trở thành một lựa chọn cạnh tranh thực sự.
Vậy một doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể bắt đầu từ đâu? Ba việc rất cụ thể: tập kiểm kê phát thải của chính mình — điện, nhiên liệu, nguyên vật liệu — để có con số nền; hỏi khách hàng lớn xem họ cần dữ liệu ESG nào; và chọn một mục tiêu nhỏ mà làm thật, ví dụ giảm 10% điện năng hoặc thay bao bì. Bạn nghĩ điều gì đang cản trở doanh nghiệp Việt đo phát thải sớm hơn? Hãy chia sẻ để chúng ta cùng gỡ.
Bình luận